W trakcie codziennych zabaw rodziców z dzieckiem, warto znaleźć stałe miejsce dla zabaw opartych na dotyku. Są one przeznaczone dla dzieci i rodziców chcących pogłębiać ich więź uczuciową i fizyczną. Ponadto uczą dziecko orientacji we własnym ciele, pomagają poznać kierunki i pozwalają mu doznawać różnego rodzaju bodźce dotykowe.

Poniżej prezentujemy Wierszyki-masażyki – zabawy opracowane przez prof. Martę Bogdanowicz. Zachęcamy rodziców do skorzystania z tych propozycji, które być może będą inspiracją dla nowych, własnych zabaw.

Przyszła myszka do braciszka. [opuszkami palców na plecach dziecka wykonujemy posuwiste i delikatne ruchy]
Tu zajrzała, tam wskoczyła, [lekko łaskoczemy dziecko za jednym uchem, następnie za drugim]
A na koniec tu się skryła. [wsuwamy palec za kołnierzyk]

Płynie, wije się rzeczka [rysujemy na plecach dziecka falistą linię]
Jak błyszcząca wstążeczka. [delikatnie drapiemy je po plecach]
Tu się srebrzy, tam ginie, [wsuwamy palce za kołnierzyk]
A tam znowu wypłynie. [przenosimy dłoń pod pachę i szybko wyjmujemy]

Wspinał się pajączek po rynnie. [wędrujemy palcami od dołu ku górze po plecach dziecka]
Spadł wielki deszcz i zmył pajączka [rozkładamy na plecach płasko obie dłonie i szybko przesuwamy je w dół]
Zaświeciło słoneczko, [masujemy plecy ruchem okrężnym]
Wysuszyło pajączka, rynnę i… [masujemy tak długo, aż poczujemy ciepło]
Wspinał się pajączek po rynnie… [zaczynamy od początku.]

Drzewom we włosy dmucha wiatr, [dziecko jest odwrócone do nas plecami, dmuchamy w jego włosy]
A deszczyk kropi: kap, kap, kap. [leciutko stukamy po plecach dziecka]
Krople kapią równiuteńko, [głaszczemy je po włosach i ramionach]
Szepczą cicho: „mój maleńki, [wodzimy opuszkami po plecach dziecka]
Śpij już, śpij, śpij, już śpij, już śpij…”

Leci listek, leci przez świat [wędrujemy opuszkami palców dwa razy]
Gdzieś tam na ziemię cicho spadł. [lekko naciskamy je w jednym miejscu]
Leci drugi, leci trzeci, [szybko, z wyczuciem stukamy wszystkimi palcami]
Biegną zbierać listki dzieci. [jak wyżej]
No, a potem wszystkie liście [głaszczemy dziecko po plecach]
Układają w piękne kiście. [jak wyżej]

Po pleckach płynie rzeczka [rysujemy palcem wężyki wzdłuż plecków]
I przeszła pani na szpileczkach ["idziemy" palcami jak w butach na obcasach]
A potem przeszły słonie [ugniatamy powoli całymi dłońmi]
I przejechały konie [„galopujemy" pięściami - oczywiście nie za mocno!]
A potem spadł deszczyk  [robimy deszczyk opuszkami palców po całych pleckach]
Czy czujesz już dreszczyk? [szybkie tup-tup-tup palcami wzdłuż kręgosłupa]

Idzie kominiarz po drabinie [wędrujemy palcami po plecach dziecka]
Tu zadzwoni [„dzwonimy” łapiąc dziecko za uszko]
Tu zapuka [stukamy leciutko w czoło dziecka]
A dzień dobry pani kluka [łapiemy za nosek]

Płynęła sobie rzeczka [palcem rysujemy na plecach krętą rzeczkę]
Świeciły dwa słoneczka [rysujemy dwa kółka]
Idą konie [palcami udajemy kroki konia]
Przeszły słonie [palcami udajemy ciężkie słoniowe kroki]
Spadł deszczyk [palcami naśladujemy spadające krople]
Przeszedł dreszczyk? [łaskoczemy dziecko w boczki]

Tu podkóweczka tu, tu, tu [rysujemy palcem na stopie dziecka kształt podkowy]
Tu gwoździczek tu, tu, tu [delikatnie kłujemy palcem dziecko w stopę]
I młoteczkiem: puk, puk, puk [delikatnie pukamy w stopę dziecka]

I pilniczkiem: pitu pitu, pitu [jeździmy dziecku po stopie palcem, udając, że szlifujemy pilnikiem gwoździe. Dziecko ten ruch łaskocze, więc się śmieje i zwykle wyciąga zaraz drugą nogę do podbicia podkóweczki]

Więcej znajdą Państwo w książce prof. Marty Bogdanowicz, „Przytulanki, czyli wierszyki na dziecięce masażyki”, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2003.

Zachęcamy do lektury i życzymy pzyjemniej zabawy!

Spostrzegawczość

Gdzie się ukrył miś?

Misia chowamy tak, aby mu było widać pyszczek, łapkę uszko itp. Dziecko szuka go, a my ułatwiamy mu te poszukiwania powtarzaniem słów „ciepło”, „zimno”. Udzielenie pełnej odpowiedzi na pytanie „Gdzie się ukrył miś?” po jego odnalezieniu jest warunkiem zakończenia zabawy.

Co widzę przed sobą?

Taką zabawę można zaproponować dziecku w mieszkaniu, w samochodzie, na spacerze w lesie itp. Na pytanie „Co widzę?” odpowiadamy na zmianę z dzieckiem, wymieniając jak największą liczbę dostrzeganych przedmiotów, obiektów, osób itp.

Opis wybranego przedmiotu

Dziecko przez chwilę przygląda się wybranemu przedmiotowi, wskazanemu przez rodzica, np. stojącej lampie, a potem, po odwróceniu się od niej, opisuje jej wygląd.

Szukamy kolorów

Dziecko szuka w pokoju jak największej ilości przedmiotów określonego koloru. Utrudnienie – dziecko obserwuje pokój. Po chwili wychodzi do sąsiedniego pomieszczenia, gdzie rodzic zadaje pytania, np. co widziało w kolorze czerwonym, co w niebieskim itp.

Refleks

Zabawa z użyciem przyimków

W czasie zabawy dziecko odpowiada – jak najszybciej – na pytania, co jest „obok”, „nad”, „pod”, „na”, „za” wymienionym przedmiotem lub obiektem, np. co znajduje się pod stołem?, za lalką?, czy obok domu?

Wędrująca lalka

Dziecko trzyma jakąś zabawkę, np. lalkę i manipuluje nią zgodnie z poleceniami rodzica – lalka wędruje na fotel, teraz ukrywa się pod poduszką, o, już stoi koło biurka, a teraz siedzi na półce z książkami.

Prawdziwe – nieprawdziwe

Dorosły wypowiada zdanie zawierające prawdę lub fałsz. Zadaniem dziecka jest klaśnięcie w dłonie, jeśli zdanie jest prawdziwe lub uderzenie dłońmi o podłogę, jeśli zdanie jest fałszywe. Zdania mogą być różne, np. “Krowa ma skrzydła”, „Domy mają ogony” itp.

Wzbogacamy słownik dziecka

Tworzymy całość z części

Ktoś mówi: „Buduję dom”. Dziecko wraz z rodzicami po kolei, jak najszybciej wymieniają materiały lub sprzęt potrzebny do zbudowania domu. Po wymienieniu wszystkich, zdaniem uczestników, materiałów potrzebnych do budowy domu kolejny uczestnik rzuca następne hasło, np.: „Szyję suknię”, „Piekę chleb”.

Zagadki

Dziecko z opisu przedmiotu próbuje odgadnąć jego nazwę. Utrudnienie – dziecko próbuje opisać jakiś przedmiot, rodzic odgaduje jego nazwę.

Szukamy rymów

Rodzic wymienia jakiś przedmiot, człowieka bądź zwierzę – dziecko szuka rymu do danego wyrazu, np. grzyby – ryby, kwiatek – statek, szklanka – pianka itd.

Kojarzenie

Wyrazy przeciwstawne

Rodzic mówi jakiś przymiotnik, dziecko szuka słowa przeciwstawnego np. dobry-zły, słodki-gorzki, wysoki-niski, krótki-długi, brzydki-ładny itp.

Słowo-skojarzenia

Rodzic wymienia dowolne słowo, np.”woda”, po czym dziecko wypowiada słowa, które im się z nim kojarzą. W tym przypadku: rzeka, morze, strumyk, kran, deszcz, itd.

Pamięć

Jaką zabawkę schowałem?

Na stole bądź dywanie ustawiamy trzy (potem cztery i coraz więcej) przedmioty. Dziecko stara się zapamiętać ich nazwy. Następnie dziecko zakrywa oczy, a rodzic chowa jeden przedmiot. Zadaniem dziecka jest odgadnięcie, jaki przedmiot został schowany. Odmiana tej zabawy: zmieniamy kolejność ustawionych przedmiotów. Zadaniem dziecka jest powiedzenie, który przedmiot nie stoi na swoim miejscu.

Powtórzysz?

Rodzic wypowiada cztery słowa, np.: pies, kot, zamek, Franek. Dziecko ma powtórzyć je w tej samej kolejności. Słów może być z czasem coraz więcej.

Polecenia ruchowe

Rodzic wydaje polecenie, np.: podskocz, pobiegnij do drzwi, zapukaj dwa razy. Dziecko wykonuje polecenie.

Uwaga: Nie zapomnij o stopniowaniu trudności i zamianie ról!

Poniżej prezentujemy zabawy i ćwiczenia rozwijające pamięć, które rodzice mogą wykorzystywać w formie zabawy z dziećmi. Nie zapominajmy o pochwaleniu dziecka za jego wysiłki, nawet  jeśli na początku nie ze wszystkimi ćwiczeniami sobie radzi.

Kolorowe kredki (dwa komplety)

Układamy przed dzieckiem  kredki na stole (na początku 5, potem utrudniamy zadanie zwiększając liczbę kredek). Dziecko uważnie przygląda się powstałemu układowi. Po chwili (początkowo mogą to być 2 minuty) zakrywamy kredki. Zadaniem dziecka jest ułożenie takiego samego układu.

Odmiana tej zabawy - dziecko przygląda się układowi kredek, a następnie odwraca się do nas tyłem. Chowamy jedną kredkę , a dziecka zadaniem jest odgadnięcie jakiego (lub potem jakich) kredek brakuje.

Figury geometryczne (koło, kwadrat, trójkąt, prostokąt; np. mogą być wycięte z papieru)

Zabawę przeprowadzamy analogicznie do zabawy „Kolorowe kredki”. Dziecko oprócz ćwiczenia pamięci utrwala nazwy figur geometrycznych.

Zapamiętaj słowa (ćwiczenie rozwijające pamięć słuchową)

Czytamy dziecku początkowo 7, potem do 10 słów (najlepiej rzeczowników), np. lalka, wózek, samochód, misio, klocek, domek, drzewo. Zadaniem dziecka jest wysłuchanie, a potem wymienianie jak największej ilości zapamiętanych słów. Kolejność  wymienianych nazw nie ma w tym ćwiczeniu znaczenia, ważna jest ich ilość.

Zapamiętaj wyrazy (dla dzieci znających litery)

Do tej zabawy potrzebne są kartoniki z napisanymi na nich różnymi wyrazami. Kładziemy przed dzieckiem 5 (potem utrudniamy do kartoników. Dziecko czyta je, zapamiętuje kolejność, a następnie miesza i układa w takiej samej kolejności, jak było na początku.

Wyklaskiwanki

Zabawa polega na wyklaskiwaniu dowolnych rytmów (klaszczemy „długie” bądź „krótkie” dźwięki, np. długi, długi, krótki, długi, krótki). Dziecko po wysłuchaniu wyklaskuje tak samo, potem jest zmiana ról.

Opisz

Ćwiczenie to oprócz pamięci kształci umiejętność wypowiadania się. Rodzic pokazuje dziecku pocztówkę, zdjęcie lub ilustrację z książki. Dziecko uważnie przygląda się, a następnie zakrywamy obrazek. Zadaniem dziecka jest opisać to, co przed chwilą widziało, podając jak najwięcej szczegółów.

Odmiana tej zabawy – dziecko odpowiada na szczegółowe pytania dotyczące obrazka  zadawane przez rodzica.

Wędrujące zabawki (od 5 do 10 sztuk)

Na podłodze ustawiamy  jeden obok drugiego, np. pluszaki, lalki lub samochody. Zadaniem dziecka jest zapamiętanie kolejności ustawionych zabawek. Po chwili dziecko odwraca wzrok lub wychodzi na chwilę z pokoju. Rodzic zmienia miejsce jednego (potem dwóch) pluszaków. Zadaniem dziecka jest wskazanie, kto zmienił miejsce.

Odmiana tej zabawy – możemy chować zabawkę i pytać dziecko której brakuje.

Gry planszowe (np. Memo, Zapamiętam, Tęcza – dostępne w sklepach)